Menu Zamknij

Zatrudnianie obywateli Ukrainy wg specustawy

Trwająca na Ukrainie wojna oraz ciągły napływ uchodźców do Polski, doprowadziły do wprowadzenia uregulowań prawnych, ułatwiających obywatelom tego kraju legalny pobyt i pracę w Polsce.

Od 12 marca 2022 r. obowiązuje ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2022 r., poz. 583 ze zm., dalej zwana Specustawą).Specustawa umożliwia legalny pobyt wszystkim obywatelom Ukrainy (a także ich małżonkom bez względu na ich status w Ukrainie), którzy przybyli na terytorium RP z terytorium Ukrainy począwszy od 24 lutego 2022 r. Nowelizacją z 23 marca 2022 roku, poz. 682 zniesiono konieczność przybycia na teren Rzeczpospolitej bezpośrednio z terytorium Ukrainy w celu unormowania sytuacji osób uciekających do Polski przez terytoria krajów trzecich.

Zatrudnienie obywatela Ukrainy lub jego małżonka na gruncie Specustawy może odbyć się legalnie, o ile jego pobyt na terytorium jest legalny przy czym legalność należy postrzegać przez pryzmat właściwego przekroczenia granicy. Ten natomiast następuje co do zasady przez rejestrację przez Straż Graniczną w momencie przekroczenia przez obywateli Ukrainy granicy z Polską. Potwierdzeniem tego jest umieszczenie stempla w dokumencie podróży. Jeżeli z jakiś powodów w dokumencie podróży nie znajduje się taki stempel, obywatel Ukrainy, by móc w pełni korzystać z praw wynikających z ww. ustawy, powinien zarejestrować swój pobyt poprzez zawnioskowanie o nadanie nr PESEL w ciągu 60 dni od dnia wjazdu na terytorium RP. Wniosek PESEL można złożyć w dowolnym urzędzie gminy.

Obywatele Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Polski z terytorium Ukrainy we wskazanym okresie, korzystają z ochrony czasowej. Pobyt przybywających w ten sposób jest legalny przez 18 miesięcy – licząc od 24 lutego 2022 roku (niezależnie od daty rzeczywistego przekroczenia granicy) – czyli do 23 sierpnia 2023 roku.

Sytuację zawodową obywateli Ukrainy regulują przepisy art. 22-23 Specustawy. Zgodnie z przywoływanymi przepisami nowe rozwiązanie dotyczy obywateli ukraińskich, którzy uciekli do Polski przed wojną, oraz tych przebywających tu legalnie (na przykład na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy). Wykonywanie pracy na terytorium kraju przez obywateli Ukrainy możliwe jest bez dodatkowych pozwoleń. Na pracodawcy ciąży jednak obowiązek zgłoszenia zatrudnienia w przeciągu 14 dni do powiatowego urzędu pracy właściwego ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania podmiotu powierzającego pracę. Należy tego dokonać elektronicznie na portalu praca.gov.pl. W powiadomieniu, podmiot powierzający wykonywanie pracy obywatelowi Ukrainy zobowiązany jest do przekazania takich informacji jak np.: informacje dotyczące podmiotu powierzającego wykonywanie pracy obywatelowi Ukrainy, dane osobowe obywatela Ukrainy, rodzaj umowy pomiędzy podmiotem powierzającym wykonywanie pracy a obywatelem Ukrainy stanowisko lub rodzaj wykonywanej pracy miejsce wykonywanej pracy.

Pracownik z Ukrainy zatrudniony na podstawie zgłoszenia do powiatowego urzędu pracy może swobodnie zmienić pracodawcę. W okresie 18 miesięcy (licząc od 24 lutego 2022 roku) może pracować na podstawie ogólnego dostępu do rynku pracy dla obywateli Ukrainy.

Przyjezdnym przysługuje również prawo rejestracji w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna albo poszukująca pracy. Prawo prowadzenia działalności gospodarczej przyznano obywatelom Ukrainy posiadającym numer PESEL na zasadach analogicznych do tych, które obejmują obywateli Polski.

Warta podkreślenia jest treść art. 11 Specustawy, stanowiąca, że uprawnienie legalnego pobytu obywatela Ukrainy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest niezależne od innych uprawnień do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wynikających z przepisów prawa. Art. 11 ust. 2 jednoznacznie wskazuje, że wyjazd obywatela Ukrainy z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres powyżej 1 miesiąca pozbawia go tego uprawnienia. Powołany przepis uniemożliwia polskim pracodawcom zatrudnienie obywateli Ukrainy i delegowanie ich poza granice naszego kraju.

Przepisów ustawy odnoszących się do legalizacji pobytu nie stosuje się wobec tych obywateli Ukrainy, którzy posiadają zezwolenie na pobyt stały, zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE, zezwolenie na pobyt czasowy, bądź są objęci ochroną międzynarodową, albo krajową w Polsce. Jednak w przypadku wszystkich obywateli Ukrainy, jeżeli termin do opuszczenia przez nich terytorium RP przypada w okresie od dnia 24 lutego 2022 r., to ulega on przedłużeniu z mocy prawa o okres 18 miesięcy (tak samo uregulowano terminy dobrowolnego powrotu). Ponadto, gdy ostatni dzień okresu pobytu obywatela Ukrainy na podstawie wizy krajowej bądź zezwolenia na pobyt czasowy przypada w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. to okres ten przedłuża się z mocy prawa do 31 grudnia 2022 r. W przypadku obywateli Ukrainy, których pobyt na terytorium UE na podstawie wizy Schengen, w ramach ruchu bezwizowego czy innego dokumentu pobytowego wydanego przez właściwy organ innego państwa obszaru Schengen, rozpoczął się przed 24 lutego 2022 r., to uznaje się go za legalny przez okres 18 miesięcy.