Menu Zamknij

Zamówienia publiczne w obliczu epidemii koronawirusa – pomoc dla wykonawców w ramach tarczy antykryzysowej

Szybki rozwój epidemii koronawirusa w Polsce wpłynął również na zasady udzielania i wykonywania zamówień publicznych. Pierwsze regulacje mające stanowić wsparcie dla podmiotów będących stronami umów w sprawie zamówień publicznych, wprowadzono ustawą o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw. Wprowadzone rozwiązania okazały się jednak niewystarczające, dlatego w najnowszym projekcie ustawy o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych na zapewnienie płynności finansowej przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o zmianie niektórych innych ustaw (roboczo zwanym Tarczą 4.0), znalazły się regulacje mające jeszcze bardziej wspomagać obszar zamówień publicznych.

Obecnie, tarcza antykryzysowa przewiduje, że strony umowy w sprawie zamówienia publicznego, niezwłocznie, wzajemnie informują się o wpływie okoliczności związanych z wystąpieniem COVID-19 na należyte wykonanie tej umowy, o ile taki wpływ wystąpił lub może wystąpić. Aby potwierdzić ten wpływ, strony muszą dołączyć do informacji, o której mowa powyżej, oświadczenia lub dokumenty, które mogą dotyczyć okoliczności związanych na przykład z:

nieobecnością pracowników lub osób świadczących pracę za wynagrodzeniem na innej podstawie niż stosunek pracy, które uczestniczą lub mogłyby uczestniczyć w realizacji zamówienia;

decyzjami wydanymi przez Głównego Inspektora Sanitarnego lub działającego z jego upoważnienia państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego, w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, nakładających na wykonawcę obowiązek podjęcia określonych czynności zapobiegawczych lub kontrolnych;

poleceniami lub decyzjami wydanych przez wojewodów, ministra właściwego do spraw zdrowia lub Prezesa Rady Ministrów, związanych z przeciwdziałaniem COVID-19

wstrzymaniem dostaw produktów, komponentów produktu lub materiałów, trudności w dostępie do sprzętu lub trudności w realizacji usług transportowych,

oraz innymi okolicznościami, które uniemożliwiają bądź w istotnym stopniu ograniczają możliwość wykonania umowy, również w zakresie w jakim dotyczą one podwykonawcy lub dalszego podwykonawcy.

Co istotne, w obecnym brzmieniu przepisów, w przypadku stwierdzenia, że określone wyżej okoliczności rzeczywiście wystąpiły i mają lub mogą mieć wpływ na należyte wykonanie umowy, zamawiający może w porozumieniu z wykonawcą dokonać zmiany umowy na przykład poprzez  zmianę terminu wykonania umowy lub jej części, lub czasowe zawieszenie wykonywania umowy lub jej części. Możliwa jest też zmiana sposobu wykonywania dostaw, usług lub robót budowlanych, a także zmiana zakresu świadczenia wykonawcy i odpowiadająca jej zmiana wynagrodzenia lub sposobu rozliczenia wynagrodzenia wykonawcy, o ile wzrost wynagrodzenia spowodowany każdą kolejną zmianą nie przekroczy 50% wartości pierwotnej umowy.

Jeżeli w umowie w sprawie zamówienia publicznego przewidziano kary umowne lub odszkodowanie z tytułu odpowiedzialności za jej niewykonanie lub nienależyte wykonanie z powodu oznaczonych okoliczności, strona umowy przedstawia w swoim stanowisku wpływ okoliczności związanych z wystąpieniem COVID-19 na należyte jej wykonanie oraz wpływ zmiany umowy na zasadność ustalenia i dochodzenia tych kar lub odszkodowań, lub ich wysokość.

Zgodnie z wcześniejszymi zapowiedziami, nowy projekt zmian w ramach Tarczy 4.0 wprowadza dalej idące mechanizmy ochronne dla stron umów w sprawie zamówień publicznych, co należy ocenić pozytywnie. Zgodnie z projektem, który został już skierowany pod obrady Sejmu, w przypadku wystąpienia okoliczności mogących mieć wpływ na należyte wykonanie umowy w sprawie zamówień publicznych, zamawiający będzie zobligowany do dokonania stosownej zmiany umowy, co znacząco poprawia sytuację wykonawcy, bowiem dotychczas decyzja o zmianie umowy była fakultatywna.

Kolejnym mechanizmem ochronnym ma być zakaz potrącenia kar umownych z wynagrodzenia wykonawcy lub z innych jego wierzytelności, jeśli na należyte wykonanie umowy wpłynęły okoliczności związane z wystąpieniem COVID-19. Zakaz ma obowiązywać w okresie ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii w związku z COVID-19 oraz przez kolejne 90 dni od jego odwołania.

W tym samym okresie czasu, zamawiający nie będzie mógł dochodzić zaspokojenia z zabezpieczenia należytego wykonania tej umowy, o ile zdarzenie, w związku z którym zastrzeżono karę umowną, nastąpiło w okresie ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii.

Nowy projekt przewiduje również, że zamawiający będzie mógł  zrezygnować z żądania od wykonawców wadium w przypadku zamówień o wartościach równych lub przekraczających progi unijne. Zmiana ma na celu uproszczenie procedury udzielania zamówień publicznych oraz zwolnienie wykonawców z ponoszenia dodatkowych kosztów. Co jednak istotne, nowe regulacje w zakresie wadium nie znajdą zastosowania do postępowań o zamówienie publiczne wszczętych i niezakończonych przed dniem ich wejścia w życie.

W przypadku umów w sprawie zamówienia publicznego zawieranych na okres dłuższy niż 12 miesięcy, zamawiający ma zapłacić wynagrodzenie w częściach, po wykonaniu części umowy w sprawie zamówienia publicznego, lub udzielić zaliczki na poczet wykonania zamówienia. Wartość ostatniej części wynagrodzenia nie może wynosić więcej niż 50%, a zaliczka nie może być mniejsza niż 5% wysokości wynagrodzenia. Nowe rozwiązanie niestety również nie znajdzie zastosowania do postępowań o udzielenie zamówienia publicznego, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowych regulacji.