Menu Zamknij

Sukcesja firmy –  jak ułatwić następcom kontynuowanie działalności

Śmieć przedsiębiorcy, który we własnym imieniu wykonywał działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej nie musi oznaczać końca tej działalności. Możliwość jej płynnej kontynuacji przez spadkobierców przedsiębiorcy umożliwia instytucja zarządcy sukcesyjnego.

Zasady przekazywania firmy następcom prawnym, po śmierci przedsiębiorcy, regulowane są ustawą z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesja przedsiębiorstw (jt. Dz. U. z 2021, poz. 170 zwana dalej Ustawą)

Zgodnie z art. 6 Ustawy, do ustanowienia zarządu sukcesyjnego wymagane jest:

1)  powołanie zarządcy sukcesyjnego;

2)  wyrażenie zgody osoby powołanej na zarządcę sukcesyjnego na pełnienie tej funkcji,

3)  dokonanie wpisu do CEIDG zarządcy sukcesyjnego.


1) Powołanie zarządcy sukcesyjnego

Zarządcą sukcesyjnym może być osoba fizyczna, która ma pełną zdolność do czynności prawnych. Funkcji zarządcy sukcesyjnego nie może pełnić osoba, wobec której prawomocnie orzeczono zakaz prowadzenia działalności gospodarczej lub środek karny albo środek zabezpieczający w postaci zakazu prowadzenia określonej działalności gospodarczej, obejmującego działalność gospodarczą wykonywaną przez przedsiębiorcę lub działalność gospodarczą w zakresie zarządu majątkiem (art. 8 Ustawy).

Przedsiębiorca może również zastrzec, że z chwilą śmierci ustanowiony wcześniej prokurent staje się zarządcą sukcesyjnym (art. 9 pkt 2 Ustawy).

Funkcję zarządcy sukcesyjnego w jednym czasie może pełnić tylko jedna osoba. Przedsiębiorca może jednak powołać drugiego zarządcę sukcesyjnego na wypadek, gdyby zarządca sukcesyjny powołany w pierwszej kolejności zrezygnował z pełnienia tej funkcji albo nie mógł jej pełnić z powodu śmierci, ograniczenia lub utraty zdolności do czynności prawnych, odwołania go przez przedsiębiorcę albo uprawomocnienia się orzeczenia o zakazie, o którym mowa w art. 8 ust. 2. (art. 11 ust. 2 Ustawy)

2) Wyrażenie zgody osoby powołanej na zarządcę sukcesyjnego na pełnienie tej funkcji

Osoba powołana do pełnienia funkcji zarządcy sukcesyjnego musi wyrazić zgodę na pełnienie tej funkcji. Wyrażenie zgody wymaga zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności(art. 9 pkt. 2 Ustawy). Zatem zarówno powołanie zarządcy jak i jego zgoda na pełnienie tej funkcji wymagają zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności.

3)Dokonanie wpisu do CEIDG zarządcy sukcesyjnego

Trzecim krokiem skutecznego powołania zarządcy sukcesyjnego jest dokonanie wpisu do CEIDG. Powołanie zarządcy sukcesyjnego nie będzie skuteczne jeżeli przedsiębiorca nie złoży wniosku o jego wpis do CEIDG.

W celu dokonania wpisu zarządcy sukcesyjnego przedsiębiorca powinien złożyć wniosek o zmianę wpisu w CEIDG (online, na Biznes.gov.pl – zmieniając dane we wpisie w CEIDG; w wersji papierowej w urzędzie gminy; wysłać pocztą listem poleconym – wypełniony wniosek powinien być własnoręcznie podpisany przez wnioskodawcę, a podpis musi potwierdzić notariusz).

 

Zarząd sukcesyjny (powołany jeszcze za życia przedsiębiorcy) zostaje ustanowiony z chwilą jego śmierci. Przedsiębiorca może powołanego zarządcę sukcesyjnego w każdej chwili odwołać. Również Zarządca sukcesyjny może sam w każdym momencie zrezygnować z pełnionej funkcji składając przedsiębiorcy rezygnację w formie pisemnej pod rygorem nieważności (po śmierci przedsiębiorcy – składając rezygnację w formie notarialnej).

W tym celu konieczne jest złożenie zarządcy stosownego oświadczenia oraz zgłoszenie tego faktu do CEIDG najpóźniej w następnym dniu roboczym po odwołaniu.

Zarządcę sukcesyjnego należy zgłosić do CEIDG jeszcze za życia przedsiębiorcy, choć zarządca sukcesyjny zostaje ustanowiony dopiero z chwilą śmierci przedsiębiorcy.

 

Powołanie zarządcy sukcesyjnego po śmierci

Jeżeli przedsiębiorca nie ustanowi zarządcy sukcesyjnego za życia, zarządcę sukcesyjnego może również powołać po jego śmierci (reguluje to art. 12 Ustawy):

1) małżonek przedsiębiorcy, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku, lub

2) spadkobierca ustawowy przedsiębiorcy, który przyjął spadek, albo

3) spadkobierca testamentowy przedsiębiorcy, który przyjął spadek, albo zapisobierca windykacyjny, który przyjął zapis windykacyjny, jeżeli zgodnie z ogłoszonym testamentem przysługuje mu udział w przedsiębiorstwie w spadku.

Jeżeli jednak kilku osobom przysługuje określony udział w przedsiębiorstwie w spadku, powołanie zarządcy będzie uzależnione od zgody tych osób.

Zarówno powołanie zarządcy sukcesyjnego po śmierci przedsiębiorcy, jak i zgoda osób, o której mowa powyżej, wymaga zachowania formy aktu notarialnego.

Od osoby powołanej na zarządcę sukcesyjnego będzie wymagane złożenie przed notariuszem oświadczenia o braku prawomocnie orzeczonych wobec niej zakazów prowadzenia działalności gospodarczej.

W tym przypadku to notariusz zgłasza do CEIDG powołanie zarządcy sukcesyjnego. Powinien uczynić to niezwłocznie, nie później niż w następnym dniu roboczym po dniu powołania zarządcy sukcesyjnego.

Zarząd sukcesyjny zostaje ustanowiony z chwilą dokonania wpisu do CEIDG.

Uprawnienie do powołania zarządcy sukcesyjnego przez spadkobierców przedsiębiorcy wygasa po upływie dwóch miesięcy od śmierci przedsiębiorcy.

Wskazanie zarządcy za życia i dokonanie zgłoszenia do CEIDG pozwala przedsiębiorstwu zachować pełną płynność działania. Ponadto zarządca natychmiast po śmierci przedsiębiorcy może zająć się prowadzeniem firmy (bez konieczności załatwiania spraw u notariusza). Umowy z pracownikami pozostają w mocy co wpływa na zachowanie ciągłości wykonywania kontraktów. Ustanowienie zarządcy ułatwia kontynuację prowadzenia działalności poprzez szybkie uzyskanie potwierdzenia możliwości wykonywania koncesji czy zezwoleń.

Można zatem wskazać, że taki tymczasowy sukcesor okazać się może bardzo pomocną instytucją, która być może nie rozwiąże wszystkich problemów ale bezsprzecznie ułatwi kontynuowanie działalności.