Menu Zamknij

SPÓŁKA CYWILNA W PROCESIE

Spółka cywilna jest stosunkiem obligacyjnym, zgodnie z którym wspólnicy zobowiązują się do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów. 

Spółka cywilna jest więc jedynie zobowiązaniem cywilnoprawnym, w wyniku którego nie powstaje odrębna osoba prawna ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej.

Spółka ta, mimo że nie ma osobowości prawnej, jest powszechnie uznawana za korporację, czyli za zrzeszenie osób współdziałających dla osiągnięcia zamierzonego, wspólnego dla wszystkich celu. Konsekwencjami braku podmiotowości prawnej przez spółkę cywilną jest m.in. to, że:

1) stroną zawieranych umów są wszyscy wspólnicy, a nie tylko spółka;

2) podmiotami praw i obowiązków są wszyscy wspólnicy, a nie spółka;

3) stroną postępowania sądowego, administracyjnego są wszyscy wspólnicy, a nie spółka;

4) majątek spółki jest majątkiem wspólnym wspólników;

5) odpowiedzialność za zobowiązania ponoszą wspólnicy, a nie spółka.

Spółka cywilna nie ma zdolności sądowej stosownie do ogólnych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, procesowej, upadłościowej, układowej, wekslowej.

Stroną stosunków cywilnoprawnych nie jest sama spółka, ale jej wspólnicy i zasada ta przekłada się bezpośrednio na postępowanie cywilne.

Mając to na uwadze w przypadku działania spółki pod określoną firmą, oznaczając stronę procesu, wskazuje się jej wspólników nie zaś firmę, gdyż sama spółka cywilna nie posiada zdolności procesowej.

W przypadku, gdy spółka cywilna jest stroną pozwaną, pozew może być wytoczony przeciwko któremukolwiek ze wspólników. Zgodnie bowiem z art. 764 KC wspólnicy spółki cywilnej ponoszą solidarną odpowiedzialność z tytułu zaciągniętych zobowiązań. Oznacza to, że faktycznie można pozwać jednego z nich, kilku, lub wszystkich. Każdy z  nich z osobna bowiem odpowiada za zobowiązania zaciągnięte w ramach zawartej umowy spółki cywilnej.

Pozwanie wszystkich wspólników jest jednak najbardziej racjonalne i uzasadnione. Pozywając wszystkich wspólników, istnieje możliwość prowadzenia egzekucji z majątku spółki cywilnej, do czego potrzebny jest tytuł egzekucyjny wystawiony przeciwko wszystkim wspólnikom.

Zupełnie inaczej jednak sytuacja wygląda w przypadku, kiedy to spółka cywilna jest wierzycielem.

Mamy wówczas do czynienia ze współuczestnictwem koniecznym i jednolitym i udział wszystkich wspólników w postępowaniu sądowym jest konieczny. Okoliczność ta nie wynika wprost z przepisów kodeksu cywilnego regulujących umowę spółki cywilnej. Jednakże wniosek taki wypływa ze sposobu ukształtowania majątku spółki, który jest wspólnym majątkiem wspólników. Przyjmuje się, iż cechy tego majątku nadają mu charakter współwłasności łącznej, co w konsekwencji prowadzi do tego, iż konieczne jest łączne występowanie w sprawie wszystkich wspólników.

To, co jest określane „majątkiem spółki”, jest w rzeczywistości majątkiem jej wspólników, odrębnym od ich majątków osobistych. W konsekwencji zobowiązania związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej nie są zobowiązaniami spółki, lecz zobowiązaniami wspólników (tak. m.in. w postanowieniu SN z 5 października 2016 r.Sygn. akt II UZ 34/16).

W zakresie zdolności procesowej spółki cywilnej w sposób wyczerpujący wypowiedział Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 października 2013 r., (sygn. akt I CSK 14/13), w którym wskazał, iż w obrocie prawnym, spółkę cywilną można oznaczyć tylko poprzez wskazanie wszystkich wspólników, zważywszy, że spółka cywilna jest jednostką organizacyjną, która nie posiada zdolności prawnej, a tym samym w obrocie nie może występować pod innym oznaczeniem, gdyż to co nazywamy spółką cywilną nie posiada własnej odrębnej od wspólników osobowości. Jeżeli w procesie dochodzona jest wierzytelność, która wchodzi do majątku wspólnego wspólników to należy wskazać wszystkich wspólników, bo to oni mają podmiotowość i zdolność sądową.