Menu Zamknij

SARS-CoV-2 w zakładzie pracy. Wytyczne PIP

Ze względu na coraz większą liczbę zakażeń koronawirusem Klienci Kancelarii będący zarówno pracodawcami, jak i pracownikami wyrażają zaniepokojenie sytuacją i zastanawiają się co mogą, a co powinni zrobić w przypadku pojawienia się objaw zakażenia wirusem w zakładzie pracy.

Wyjaśniając, od 28 lutego 2020 roku obowiązują przepisy Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 lutego 2020 roku w sprawie zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2. Z Rozporządzenia tego wynika iż zakażenie koronawirusem SARS-CoV-2 zostało objęte przepisami o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. W praktyce oznacza to, iż decyzja właściwego Państwowego Inspektora Sanitarnego, wydana zgodnie z przepisami o zwalczaniu chorób zakaźnych – w razie odosobnienia pracownika z przyczyn przewidzianych tymi przepisami będzie stanowiła dowód usprawiedliwiający nieobecność pracownika w pracy (a to zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy). Oznacza to również, iż wydanie takiej decyzji przez właściwego Państwowego Inspektora Sanitarnego jest podstawą do  wypłaty wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego. W sytuacji natomiast gdy decyzja właściwego Państwowego Inspektora Sanitarnego będzie dotyczyła dziecka pracownika, pracownik-rodzic będzie mógł wystąpić o zasiłek opiekuńczy.

W związku z występującymi wątpliwościami, dotyczącymi stosowania przepisów z zakresu prawa pracy odnoszących się do relacji między pracodawcą a pracownikami w sytuacji zagrożenia zarażeniem koronawirusem SARS-CoV-2, Państwowa Inspekcja Pracy przygotowała wytyczne, które mają na celu rozwianie wątpliwości w tym zakresie. Wynika z nich, że:

  1. Pracodawca nie dysponuje uprawnieniami umożliwiającymi mu zobowiązanie pracownika do wykorzystania urlopu wypoczynkowego w związku z powrotem do pracy z pobytu w strefie zagrożonej koronawirusem. Pracodawca nie jest również uprawniony do zbierania informacji dotyczących miejsca wypoczynku pracownika (natomiast pracownik nie jest zobowiązany do udzielenia takiej informacji pracodawcy). Co więcej pracodawca nie jest też właściwy do podejmowania działań izolujących pracownika w ramach kwarantanny.

  2. W sytuacji powzięcia przez pracodawcę informacji o tym, iż pracownik przebywał w strefie gdzie mógł zostać zarażony koronawirusem, może zaproponować pracownikowi świadczenie pracy zdalnej. Jednak warunki świadczenia pracy zdalnej powinny zostać uzgodnione w porozumieniu pomiędzy pracodawcą a pracownikiem.

  3. Pracodawca nie jest uprawniony do dokonywania samodzielnie oceny stanu zdrowia pracownika. Niedopuszczenie pracownika do pracy, ze względu na potencjalne zarażeniem wirusem może narazić pracodawcę na zarzutu nękania lub stosowania mobbingu.

  4. Pracownik ma prawo, w sytuacji wysłania go na delegację w rejony zagrożone koronawirusem, odmówić wykonania takiego polecenia ze względu na bezpośrednie zagrożenie swojego życia lub zdrowia oraz ryzyko rozprzestrzenienia choroby w kraju tzn. narażenie na niebezpieczeństwo innych osób. W sytuacji jednak, gdy pracownik zdecyduje się na wyjazd w zagrożone rejony, pracodawca powinien ocenić ryzyko związane z takim wyjazdem i zapewnić pracownikowi odpowiednie środki ograniczające ryzyka związane z możliwością zarażenia się wirusem oraz podjąć działania, które zminimalizują potencjalne zagrożenie.

  5. Pracodawca nie jest uprawniony do zlecenia pracownikowi dodatkowych badań lekarskich, w sytuacji powrotu do pracy po wyjeździe w miejsce, w którym był narażony na zakażenie koronawirusem.

Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 10 rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), dane o zdrowiu są danymi wrażliwymi, więc pracownik nie ma obowiązku ujawnianiu wyniku pracodawcy.

Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, jeśli dana osoba, pomimo podejrzeń zakażenia nie chce się poddać się badaniu na obecność koronawirusa należy stosować ogólne przepisy sanitarno-epidemiologiczne na mocy ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Oznacza to że:

  • pracodawca ma prawo skierować pracownika na obowiązkowe badania sanitarno-epidemiologiczne, jeżeli przy wykonywaniu pracy istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby;

  • pracownicy mają obowiązek zaniechania prac, przy których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby.

Koszt takich badań ponosi pracodawca.

W przypadku uzyskania potwierdzonej informacji (przez odpowiednie służby, bądź bezpośrednio przez pracownika) o pozytywnym wyniku testu na obecność SARS-CoV-2 u pracownika, należy niezwłocznie i koniecznie skontaktować się z najbliższym oddziałem stacji sanitarno-epidemiologicznej (Sanepid), a następnie wypełnić wszystkie uzyskane instrukcje. W przypadku podejrzenia zakażenia, pracodawca może – za zgodą pracownika – skierować go na test obecności koronawirusa. Koszt takiego badania ponosi wówczas także pracodawca.

Kontakt z Sanepidem jest niezbędny, albowiem wyłącznie inspektor sanitarny w przypadku potwierdzenia zakażenia wirusem lub podejrzenia zakażenia może nałożyć na danych pracowników obowiązek odbycia kwarantanny. Pracodawca może odsunąć pracownika od pracy ze względu na swoje podejrzenia, albo z uwagi na wynik pozytywny testu, wówczas jednak nie będzie to kwarantanna w świetle prawa, stąd pracownikowi będzie przysługiwało w tym czasie pełne wynagrodzenie, nawet jeśli nie będzie mógł wykonywać swojej pracy w trybie zdalnym.
Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna przeprowadzi dochodzenie epidemiologiczne, w trakcie którego wyda wiążące decyzje dotyczące odbycia kwarantanny przez osoby podejrzane o zainfekowanie. Zakażony pracownik musi przekazać sanepidowi, w ramach prowadzonego dochodzenia, informacje z kim ta osoba kontaktowała się w okresie zakaźności i na czym ten kontakt polegał .Na podstawie tego wywiadu sanepid uznaje, kto podlega grupie ryzyka a kto nim nie jest. Na tej podstawie nakłada obowiązkową kwarantannę, informując o tym mailem lub SMS-em. Co do zasady, kwarantannie powinny zostać poddani pracownicy, którzy mieli kontakt z osobą zakażoną. Przez kontakt rozumie się:

  • pozostawanie w bezpośrednim kontakcie z osobą chorą lub w kontakcie w odległości mniej niż 2 metrów przez ponad 15 minut,
  • prowadzenie rozmowy z osobą z objawami choroby twarzą w twarz przez dłuższy czas,

  • osoba zakażona należy do grupy najbliższych przyjaciół lub kolegów,

  • osoba mieszkająca w tym samym gospodarstwie domowym, co osoba chora, lub w tym samym pokoju hotelowym.

    Kwarantanna osoby, która nie wykazuje symptomów zakażenia wynosi 10 dni, licząc od dnia następującego po dniu styczności z osobą zakażoną. Jeśli w trakcie kwarantanny, minimum w 7. dobie, zrobiono test na koronawirusa, którego wynik jest negatywny, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny może zwolnić taką osobę z dalszego odbywania kwarantanny.

Jeżeli Sanepid nie zaleci dodatkowych czynności, pracodawca powinien:

  1. przeprowadzić dezynfekcję pomieszczenia, w którym pracowała zarażona osoba – zgodnie z wytycznymi inspektora sanitarnego – uprzednio usuwając z niego pozostałych pracowników,

  2. przekazać informację o zaistniałej sytuacji pozostałym pracownikom, wskazując na podjęte działaniach w celu eliminacji ryzyka zakażenia,

  3. poprosić pracowników o monitorowanie własnego stanu zdrowia (m.in. dwukrotnie na dobę mierzenie temperatury ciała),

  4. regularnie informować pracowników o działaniach wdrażanych pod kątem zapewnienia bezpiecznych warunków pracy,

  5. pracowników, którzy gorzej się poczują zachęcić do niezwłocznego kontaktu z lekarzem lub Sanepidem,

  6. pracowników, którzy będą się skarżyć na niezbyt uciążliwe objawy zachęcić do pozostania w domu na zwolnieniu lekarskim.


Jeśli pracodawca, niezależnie od dochodzenia sanepidu, zauważy u swojego pracownika niepokojące objawy, takie jak gorączka (pow. 38 st. C), kaszel, duszność, utratę węchu lub smaku bądź wie, że pracownik miał bliski kontakt z potwierdzonym lub prawdopodobnym przypadkiem COVID-19 w ostatnich dniach, może za jego zgodą skierować go na test obecności koronawirusa. Warto przy tym wziąć pod uwagę trzy kwestie już wskazane powyżej. Po pierwsze, z racji tego, że jest to test na zlecenie pracodawcy, to on ponosi koszt wykonania badania. Po drugie, zgodnie z art. 10 rozporządzenia i ochronie danych osobowych (RODO), dane o zdrowiu są danymi wrażliwymi, w związku z czym pracownik nie ma obowiązku informowania pracodawcy o wyniku. Po trzecie to wyłącznie inspektor sanitarny w przypadku potwierdzenia zakażenia wirusem lub podejrzenia zakażenia może nałożyć na pracownika obowiązek odbycia kwarantanny. Trzy powyższe uwagi znajdują zastosowanie również w sytuacji, kiedy test jest wykonywany bez zgody pracownika.

Warto również pamiętać, że jeżeli pracownicy zawnioskują do ZUS o świadczenie chorobowe, nie powinni świadczyć pracy, nawet w formie zdalnej.

Istotnym jest dodanie, że pracodawca nie posiada narzędzi, przy pomocy których mógłby zobowiązać pracownika do podporządkowania się zaleceniom Sanepidu, jak i własnym. Jednakże przez wzgląd na własny obowiązek ochrony życia i zdrowia ludzkiego, a także ze względu na zasady współżycia społecznego, zarówno pracodawca, jak i pracownik, powinni współdziałać w celu minimalizacji ryzyka rozprzestrzeniania się ognisk zapalnych.