Menu Zamknij

Rozwiązania tzw. tarczy antykryzysowej dotyczące ułatwień funkcjonowania spółek prawa handlowego

Stan na 06 kwietnia 2020 r.

Ustawa o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych  z zapobieganiem, przeciwdziałanie i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw wprowadziła szersze możliwości podejmowania decyzji korporacyjnych przy wykorzystaniu nowoczesnych technologii, mających na celu uelastycznienia zasad funkcjonowania organów spółek kapitałowych.

                Znowelizowane przepisy kodeksu spółek handlowych wprowadziły  ułatwienia dotyczą nie tylko działania zarządu i rady nadzorczej (tak jak zakładała to pierwotna wersja projektu ustawy), lecz również zgromadzeń wspólników i walnych zgromadzeń (odnoszące się do nich rozwiązania zostały dodane na późniejszym etapie prac legislacyjnych).

1. Posiedzenia Zarządu i Rad Nadzorczych

                Możliwość prowadzenia posiedzeń zarządu spółek kapitałowych w formie tele.  lub wideokonferencji nie była dotąd uregulowana w sposób jednoznaczny. Taka forma była prawnie możliwa, aczkolwiek w przypadku przewidzenia jej w umowie spółki, bądź statucie, albo że ze względu na brak podstawy normatywnej jest to niedopuszczalne.

                Nowe brzmienie adekwatnych przepisów kodeksu spółek handlowych rozstrzyga zdaje się wszelkie wątpliwości w tym zakresie. Zgodnie z nimi możliwe będzie  odbywanie zdalnych posiedzeń zarządu, jak i podejmowanie uchwał w trybie pisemnym oraz głosowanie nad nimi za pośrednictwem innego członka zarządu.

                Ustawa dostosowała istniejące dotychczas regulacje dotyczące zdalnego działania rad nadzorczych do tych wprowadzanych w odniesieniu do zarządu. W obecnym stanie prawnym podejmowanie uchwał w trybie pisemnym lub przy wykorzystaniu środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość oraz głosowanie za pośrednictwem innego członka rady nadzorczej jest dopuszczalne niezależnie od tego, czy statut lub umowa spółki przewidują taką możliwość.

                Jednocześnie rozszerzono katalog decyzji, które rada nadzorcza może podejmować przy wykorzystaniu powyższego trybu głosowania. W trybie pisemnym lub przy wykorzystaniu środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość można powołać i odwołać m.in. przewodniczącego rady nadzorczej oraz członków zarządu (taka możliwość była dotychczas wyłączona przepisem art. 222 § 5 oraz art. 388 § 4 k.s.h.).

                Należy jednak pamiętać, że nadal utrzymano zakaz oddania głosu na piśmie w odniesieniu do spraw wprowadzonych do porządku obrad dopiero na posiedzeniu rady nadzorczej. Pewnym utrudnieniem może być również utrzymanie dotychczasowego sposobu obliczania kworum. Bowiem przyjmuje się, że uchwała jest ważnie podjęta, gdy wszyscy członkowie rady zostali powiadomieni o treści projektu uchwały przed posiedzeniem rady oraz gdy co najmniej połowa członków rady wzięła udział w podjęciu uchwały.  Niestety tzw. tarcza antykryzysowa  nie zmieniła brzmienia art. 222 § 1 k.s.h., który zakłada, że rada nadzorcza jest zdolna do podejmowania uchwał, „jeżeli na posiedzeniu jest obecna co najmniej połowa jej członków”. Oznacza to w praktyce, że głosy nieobecnych członków rady, biorących udział w podejmowaniu uchwał za pośrednictwem innego członka rady, nie są brane pod uwagę, co ma bezpośredni wpływ na ich byt.

2. Zgromadzenie na odległość

                Rozwiązaniem wyjściowym jest dopuszczalność udziału w zgromadzeniach wspólników i walnych zgromadzeniach przy wykorzystaniu środków porozumiewania się na odległość (tę możliwość można jednak wyłączyć). Zdalny tryb obradowania musi jednak umożliwiać swobodną dwustronną komunikację w czasie rzeczywistym oraz wykonywanie prawa głosu. Zrezygnowano przy tym z wymogu transmisji obrad. Wystarczającym rozwiązaniem jest zatem zorganizowanie np. telekonferencji poprzez aplikacje takie jak Skype, WhatsApp czy Signal).

                Obowiązek prowadzenia transmisji obrad w czasie rzeczywistym został  nałożony natomiast na spółki publiczne. Choć przepis budzi niejasność, mając na uwadze jego literalne brzmienie przyjąć należy, że obowiązek tek istnieje w każdym przypadku niezależnie od formy walnego zgromadzenia.

                W odniesieniu do zgromadzeń wspólników/ walnych zgromadzeń zwołanych przed dniem wejścia w życie tzw. Ustawy COVID-19, zwołujący je może również postanowić o umożliwieniu uczestnictwa w nim przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej. Przy czym musi pamiętać o obowiązku poinformowania o tym w trybie przewidzianym dla zwołania zgromadzenia wspólników/walnego zgromadzenia i nie później niż na 4 dni przed dniem odbycia zgromadzenia wspólników/walnego zgromadzenia.

                Wprowadzone przepisy mają zatem ułatwić funkcjonowanie spółek kapitałowych nie tylko w czasie epidemii COVID-19, ale także odpowiadają na rozwój technologii i faktyczne zapotrzebowanie na rozwiązanie zapewniające szybkie podejmowanie decyzji, co już dawno było postulowane.

  1. Wyłączenie odpowiedzialności członków organów spółek w zakresie PZP

                Kolejną istotną zmianą, którą należy mieć na uwadze, jest wyłączenie odpowiedzialności członków zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej oraz likwidatorów wobec spółki za szkodę wyrządzoną działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z prawem lub postanowieniami umowy spółki, (o której mowa w art. 293 § 1 albo art. 483 § 1 Ksh) w związku z zaniechaniem dochodzenia od wykonawców należności powstałych w związku z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem umowy w sprawie zamówienia publicznego, na skutek okoliczności związanych z chorobą zakaźną COVID – 19.

                Powyższe oznacza, że członkowie zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej oraz likwidatorzy nie będą ponosić odpowiedzialności odszkodowawczej wobec spółki, jeśli wskazane osoby podejmą decyzję o odstąpieniu przez spółkę (zamawiającego w trybie zamówień publicznych) od dochodzenia od wykonawcy kar umownych lub odszkodowania czy dokonanie miarkowania kar umownych w związku z okolicznościami wywołanymi chorobą zakaźną COVID-19.

                Ustawa  wyłącza także odpowiedzialność karną za przestępstwo z art. 296 § 1-4 kodeksu karnego, w braku dochodzenia należności w związku z nienależytym wykonaniem lub niewykonaniem albo zmianą umowy zawartej w trybie zamówień publicznych, na skutek okoliczności związanych z wystąpieniem COVID-19

  1. Wydłużenie terminów dla obowiązków sprawozdawczych

                Ustawą wprowadzono możliwość odroczenia terminu na sporządzenie sprawozdań finansowych oraz odbycie zwyczajnych zgromadzeń/walnych zgromadzeń spółek handlowych. O odroczeniu powyższego terminu rozstrzyga Minister Finansów w drodze rozporządzenia. Ponadto, zmieniono art. 195 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowania terroryzmu, wprowadzając przesunięcie terminu zgłoszenia informacji do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych o 3 miesiące z dnia 13 kwietnia 2020 r. do dnia 13 lipca 2020 r.

  1. Brak rozwiązań w zakresie obowiązkowej dematerializacji akcji

                Wprowadzając zmiany ułatwiające funkcjonowanie spółek, ustawodawca nie zdecydował się na  zapowiadaną możliwość przesunięcie terminów wykonania obowiązków związanych z przymusową dematerializacją akcji i kwestia ta niestety nie została uregulowana. Zakres problemów prawnych, które mogą pojawiać się w poszczególnych spółkach w toku dematerializacji na tle aktualnej sytuacji związanej z chorobą zakaźną COVID-19, mogą postawić zarządy wielu spółek w bardzo trudnej sytuacji, wobec niemożności dopełnienia obowiązków do 30 czerwca bieżącego roku.