Menu Zamknij

Projekt Nowelizacji Kodeksu Postępowania Cywilnego

Stosunkowo niedawno, bo ustawą z 4 lipca 2019 r.  znowelizowano szereg przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, dalej: k.p.c., Mimo, że większość przepisów poddanych nowelizacji weszło w życie 7 listopada 2019 r. już ujawniły się problemy uzasadniające konieczność kolejnych zmian. Projekt z 26.08.2021 r. zakłada liczne zmiany, których celem jest uproszczenie obowiązujących procedur, zmniejszenie obciążenia sądów pracą, skrócenie czasu trwania postępowań a także ułatwienie stronom i pełnomocnikom kontaktu z sądem, ułatwienie konsumentom dochodzenia swoich praw na drodze sądowej oraz wypełnienie luk w obowiązującym prawie.

Główne zmiany proponowane w ustawie – Kodeks postępowania cywilnego dotyczą m. in:

  • właściwości sądu okręgowego – do którego należeć będą sprawy o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu przewyższać będzie sto pięćdziesiąt tysięcy złotych, oprócz spraw o alimenty, o naruszenie posiadania, o ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami oraz spraw rozpoznawanych w elektronicznym postępowaniu upominawczym (art. 1 pkt 1 projektu);
  • kosztów procesu, w tym kosztów mediacji, odsetek oraz rozłożenia kosztów procesu na raty. Proponowana w art. 98 § 1¹ zmiana zakłada, że o obowiązku zapłaty odsetek sąd orzeka z urzędu.
  • nowego postępowania odrębnego – postępowania z udziałem konsumentów. Projektowane przepisy będą miały zastosowanie do spraw o roszczenia konsumenta przeciwko przedsiębiorcy oraz o roszczenia przedsiębiorcy przeciwko konsumentowi, także w przypadku, gdy przedsiębiorca będący stroną postępowania zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Na przedsiębiorcę będącego stroną postępowania zostanie nałożonych kilka obowiązków, m.in. obowiązek powoływania wszystkich twierdzeń i dowodów w pozwie, z konsekwencją ich pominięcia w przypadku naruszenia reguł. W projekcie zaproponowano możliwość wytoczenia powództwa w pewnych rodzajach spraw przed sądem właściwym dla miejsca zamieszkania konsumenta (art. 1 pkt 52 projektu).
  • planu rozprawy – nastąpi rozdzielenie pouczeń udzielanych stronom na pierwszym etapie postępowania od pouczeń, które wymagane są w razie skierowania sprawy na posiedzenie przygotowawcze, czy też ograniczenie obowiązku pouczeń w określonych sytuacjach  (np. gdy stroną jest Skarb Państwa). Posiedzenie przygotowawcze będzie można przeprowadzić przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających jego przeprowadzenie na odległość, a w odniesieniu do niektórych podmiotów wystarczający będzie udział pełnomocnika w posiedzeniu przygotowawczym (np. jednostka organizacyjna Skarbu Państwa). Zakłada się także jednoznaczne określenie terminu, do którego strony będą mogły przytaczać twierdzenia i dowody.
  • instytucji doręczenia – wskazując na możliwość pozostawienia w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia korespondencji kierowanej do osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, które zaniechały ujawnienia w CEIDG zmiany adresu do doręczeń. Z kolei w przypadku powoda mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę za granicą i niereprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, doręczenia za pośrednictwem komornika będzie mógł dokonać tylko sąd. Projekt zakłada również, że w postępowaniu nieprocesowym, instytucja doręczenia komorniczego będzie miała co do zasady zastosowanie, ale jedynie w sytuacji, gdy przewodniczący uzna to za konieczne. Natomiast do pism wysyłanych przez komornika w postępowaniu egzekucyjnym przepis art. 139¹ k.p.c. nie będzie miał zastosowania. Ponadto mając na uwadze konieczność jasnego uregulowania pozycji pełnomocnika do doręczeń projektuje się zmiany przepisów art. 87 k.p.c., art. 88 i art. 133 § 3 zd. 1 k.p.c. Proponuje się też uzupełnienie przepisu art. 135 § 2 k.p.c. dotyczącego doręczeń na adres skrytki pocztowej o wyraźne odwołanie do odpowiedniego stosowania regulacji art. 139 § 1 k.p.c. przewidującej obowiązek dwukrotnego zawiadamiania adresata o złożeniu w placówce pocztowej skierowanej do niego przesyłki sądowej.
  • przewiduje się zmiany w zasadach sporządzania uzasadnień postanowień, poprzez umożliwienie – w pewnych sytuacjach – sporządzenia uzasadnienia postanowienia podlegającego zaskarżeniu wydanego na posiedzeniu niejawnym, bez uprzedniego wniosku strony o sporządzenie takiego uzasadnienia, ograniczenia możliwości wskazywania zasadniczych powodów rozstrzygnięcia jedynie do postanowień niezaskarżalnych, czy też ograniczenie zakresu uzasadnienia postanowienia w przedmiocie np. kosztów sądowych do wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia wraz z przytoczeniem przepisów prawa.
  • drobne zmiany nastąpią również w zakresie biegłych sądowych.
  • projekt przewiduje także zmiany w przepisach postępowania egzekucyjnego.
  • część proponowanych zmian ma charakter ściśle korygujących nieprawidłowe odniesienia, np. art. 333 § 2, w którym przewiduje się skreślenie słów: „warrantu, rewersu”, czy projektowany art. 369 § 3, który swoim zakresem będzie obejmował § 1 i 11 art. 369, a nie jak dotychczas jedynie § 1. Z kolei część służy wyeliminowaniu praktyk spowalniających postępowanie, jak np. projektowany art. 128¹, mający zmobilizować profesjonalnych pełnomocników do wskazywania już we wstępnej części pisma procesowego wniosków, zarzutów, twierdzeń oraz ich uzasadnienie.

Cały projekt nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego i kilku innych ustaw zawiera blisko 150 zmienianych lub dodawanych przepisów, 3 września skierowany został do konsultacji publicznych. Z całością projektu i uzasadnieniem można zapoznać się na stronie https://legislacja.gov.pl/projekt/12350804