Menu Zamknij

Duża nowelizacja KPC. Nowe rozwiązania w egzekucji. Zmiany sytuacji wierzycieli i dłużników.

Omawiając zagadnienie nowelizacji KPC warto poświęcić uwagę nowym rozwiązaniom w egzekucji, które choć nie są zbyt liczne, zdecydowanie wpływają na zmianę sytuacji wierzycieli i dłużników.

  1. Organ egzekucyjny może badać przedawnienie

Od 21 sierpnia 2019r., komornik może badać przedawnienie roszczenia. Artykuł 797 § 11 k.p.c. stanowi wyraźnie – jeżeli z tytułu wykonawczego wynika, że roszczenie się przedawniło, wierzyciel musi dołączyć do wniosku dokument potwierdzający przerwanie biegu przedawnienia.

Co jeżeli tego nie zrobi? W artykule 804 § 2 k.p.c. ustawodawca przewidział rewolucyjne rozwiązanie – organ egzekucyjny zbada tytuł wykonawczy i jeżeli stwierdzi przedawnienie, a wierzyciel nie udowodnił dokumentem przerwania jego biegu – nastąpi odmowa wszczęcia egzekucji. Przepis nie precyzuje, o jaki dokument chodzi, można więc przyjąć, że mowa o każdym dokumencie, z którego wynikać będzie przerwanie biegu przedawnienia.

Zmiana jest istotna, bowiem zagadnienie przedawnienia dotyczy kwestii materialnoprawnych i do tej pory, uprawnienie do badania czy roszczenie jest przedawnione posiadał wyłącznie sąd. Obecnie – może to zrobić również organ egzekucyjny, czyli w większości przypadków – komornik.

Brzmienie przepisu jest wątpliwe, ponieważ nie precyzuje czy organ ma badać przedawnienie w każdej sytuacji, czy tylko w tych sprawach, w których sąd dokonuje oceny przedawnienia z urzędu.

Co to oznacza w praktyce? Zanim wierzyciel złoży wniosek o wszczęcie egzekucji, musi sprawdzić czy jego roszczenie nie jest przedawnione i upewnić się, że ma dokumenty które potwierdzą przerwanie biegu przedawnienia.

  1. Kiedy sąd odmówi nadania klauzuli

Ważna zmiana dotyczy wprowadzenia przesłanek odmowy nadania klauzuli wykonalności. Wcześniej, sąd przed nadaniem klauzuli badał kwestie proceduralne. Obecnie, odmowa nastąpi gdy sąd stwierdzi, że wniosek jest sprzeczny z prawem lub zmierza do jego obejścia. Sąd zbada zatem wniosek pod kątem klauzuli porządku publicznego, co stanowi zupełnie nowe rozwiązanie.

Oprócz tego, sąd odmówi nadania klauzuli gdy po zbadaniu okoliczności sprawy i treści tytułu stwierdzi, że roszczenie uległo przedawnieniu. Wierzyciel może się bronić – przedkładając dokument świadczący o przerwaniu biegu przedawnienia. Gdy sąd oddali wniosek, wierzycielowi ma prawo wniesienia powództwa o ustalenie, że roszczenie się nie przedawniło.

Analiza przesłanek odmowy nadania klauzuli potwierdza więc, że zakres kognicji sądu w postępowaniu klauzulowym został poszerzony. 

  1. Klauzula na następcę prawnego – nowe zasady

Zmiany w egzekucji dotyczą również następców prawnych. Dotychczas – jeżeli przejście uprawnienia nastąpiło po wydaniu tytułu wykonawczego, nowy wierzyciel występował do sądu z wnioskiem o nadanie klauzuli na jego rzecz, wykazując cesję.

Obecnie, sąd nadaje klauzulę tylko raz. Jeżeli następca prawny będzie chciał egzekwować roszczenie, które nabył już po powstaniu tytułu wykonawczego, powinien kierować się wprost do komornika. Jeżeli w sprawie toczy się już egzekucja – może on wstąpić do postępowania gdy wykaże przejście uprawnień. Może również wszcząć postępowanie egzekucyjne, również wykazując swoje prawo. Dopiero jeżeli organ odmówi wszczęcia egzekucji bądź nie dopuści do udziału w postępowaniu – nowy wierzyciel może złożyć do sądu wniosek o nadanie klauzuli.

  1. Dłużnik podniesie zarzut potrącenia

Po nowelizacji nowe uprawnienie uzyskał również dłużnik. Przepisy wprowadziły dodatkową podstawę do żądania pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego w postaci możliwości podniesienia zarzutu potrącenia.

Obecnie zarzut potrącenia może dotyczyć wierzytelności pozwanego z tego samego stosunku co wierzytelność powoda, chyba że wierzytelność pozwanego jest niesporna uprawdopodobniona dokumentem niepochodzącym wyłącznie od pozwanego, przy czym zarzut należy podnieść nie później niż przy wdaniu się w spór co do istoty sprawy albo w terminie 2 tygodni od dnia, gdy wierzytelność stała się wymagalna.

Nowe brzmienie art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. nie precyzuje jednak czy potrącenia można dokonać w każdym wypadku, czy tylko gdy wcześniej, w postępowaniu sądowym było to niedopuszczalne.

Obecnie nie brakuje wątpliwości co do sposobu rozumienia nowych przepisów, trzeba więc liczyć na to, że ich zastosowanie w praktyce pomoże usunąć ewentualne niejasności.